ዳዊት ተፈሪ ቅድሚ ህርፋን ኢትዮጵያ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ምትብባዑ፡ ምስ ልኡላውነት ኤርትራ ደው ክብል ይግባእ!

ዳዊት ተፈሪ ቅድሚ ህርፋን ኢትዮጵያ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ምትብባዑ፡ ምስ ልኡላውነት ኤርትራ ደው ክብል ይግባእ!

ርእሰ ዓንቀጽ ኣንፈት- 11 ነሓሰ 2026 ዓ.ም

ቃለ መሕትት መወከሲ፡ https://www.youtube.com/watch?v=olLONrEURdA

ፖለቲካዊ ዲስኩር ክትዕ ካብ ምዃን ኣቋሪጹ ፈተና ሃገራዊ ባህርያዊ ድሌት ዝኾነሉ ህሞታት ኣሎ። ዳዊት ተፈሪ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ዘካየዶ ቃለ መሕትት ናይ ሚድያ ምልውዋጥ ጥራሕ ኣይነበረን፤ መስትያት እዩ ነይሩ፣ እቲ ዘንጸባርቕ ድማ ኣብ ንጹርነት መርገጺ ኤርትራ ቅልውላው እዩ ነይሩ።

ኣብቲ ቃለ መሕትት ዳዊት ተፈሪ ከም ኤርትራዊ ልኡላውነት ሃገሩ ዝጣበቕ ኮይኑ ኣይተዛረበን። ከም ፖለቲካዊ መቐጸልታ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ባሕሪ ህርፋን ጌሩ እዩ ተዛሪቡ። ኢትዮጵያ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ክትበጽሕ ዘለዋ ድሌት “ስነ-መጐታዊ”፡ “ጠቓሚ”፡ “ብተለምዶ ዝፍታሕ” ጉዳይ ምዃኑ ጌሩ’ዩ ኣቕሪቡዎ። ክሳብ ኤርትራውያን “ንኢትዮጵያ ኣግዲዕምዋ” ክሳብ ምባል በጺሑ። ካብዚ ንላዕሊ ዝነግር ሓረግ ክትሓስቦ ኣጸጋሚ እዩ። እዚ ትርጉም ናይ ናጽነት ናይ ዝረሰዐ ሰብ ቋንቋ እዩ።

እቲ ኣዝዩ ዘቃልዕ ህሞት ግን ካብ ባዕሉ ዳዊት ዘይኮነስ ካብቲ ቃለ መሕትት ዝገብር ዝነበረ እዩ ጋዜጠኛ ዝመጸ- ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ “ፍልስፍና መደመር” ምስ ጸውዐ እዩ። እቲ ኣምር ናይ “መደመር” ዞባዊ ዶክትሪን፡ ሓባራዊ ራእይ፡ ወይ ኤርትራ ክትቅበሎ ዝግበኣ ሓባራዊ መትከል ከም ዝኾነ ጌሩ’ዩ ቀሪጽዎ። እዚ ድማ ነቲ ኤርትራ ከም ልኡላዊት ሃገር ዘይኮነስ ከም መቐጸልታ ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ፈተነ ዝሕሰብ ዝነበረሉ እዋን ፖለቲካዊ “ሕጽኖት” ዝነበረ ሃዋህው ናይ 2018 ዳግማይ ንምብርባር ዝተገብረ ፈተነ እዩ ነይሩ።

ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኤርትራ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ፍኑው ዝኾነ ዑደት ናይ ምግባር ዕድል እዩ ተቐቢሉ። መፍትሕ ከተማታትን ወደባትን ትካላትን ተዋሂብዎ፣ እዚ ኸኣ ካብ ዲፕሎማስያዊ ፕሮቶኮል ንላዕሊ ምስ ናይ ከንቲባዊ ምልውዋጥ ዝመሳሰል ብልጫታት እዩ። እዚ ፖለቲካዊ ፍስሓ ዝመልኦ ህሞት’ኳ እንተነበረ፡ እቲ ተርእዮ ጌጋ ናይ ስትራተጂካዊ ገምጋም እዩ ነይሩ። “መደመር” ኤርትራዊ ፍልስፍና ኮይኑ ኣይፈልጥን። ዞባዊ ዶክትሪን እውን ኣይነበረን። ኣብ ሓላፊ እዋን ፖለቲካዊ ምቅርራብ ጌጋ ብግዝያውነት ስግር ዶብ ዝለኣኽ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጭርሖ ኢትዮጵያ እዩ ነይሩ። ምስ ታሪኽ፡ መንነት፡ ሃገራዊ ረብሓ ኤርትራ ዘራኽብ ኣይነበሮን። ምስናይዚ ግን ሳዕቤናቱ ክሳብ ሎሚ ንኤርትራ ይሃስያ ኣሎ። ሕቶ እቲ ሓታቲ ንጽህና ኣይነበሮን። ኤርትራ ንነብሳ ብመነጽር ፖለቲካዊ ፍልስፍና ኢትዮጵያ ክትሪኣ ኣለዋ፡ ልኡላውነታ ኣካል “ኣዕናዊ” ፕሮጀክት ምዃኑ፡ ወደባታ፡ ከተማታታን ስትራተጂካዊ ንብረታታን ኣካል “ናይ ሓባር ዕጫ” ምዃኖም ዝገልጽ ትረኻ ዳግማይ ንምትንሳእ/ንምብርባር ዝተገብረ ፈተነ እዩ ነይሩ። እዚ ትረኻ’ዚ ብቐጥታ ንሓድነት ዶባት ኤርትራ ዘዳኽም እዩ።

ዳዊት ተፈሪ ኣይተቓወመን። ነቲ ቀዳማይ መርገጺ ኣይነጸጎን። ንልዑላውነት ኤርትራ ኣይተጣበቐን። ሕቶ ከይተመለሰ፡ ብዘይ ምእራም ይኹን ምግጣም ገዲፍዋ። ከምኡ ብምግባሩ ድማ ንኹሉ ዘጠንቀቕናሉ ኣረጋጊጹ: ተቓወምቲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ምእታው ዝከኣል መሲልዎም ዝዛረቡ: ህርፋን ኢትዮጵያ ሕጋዊ ልባስ: ፍልስፍና ኢትዮጵያ ልኡላውነት ኤርትራ ዳግማይ ክግለጸሉ ዝኽእል መድረኽ ከም ዝኾነ ጌሮም እዮም ዝዛረቡ::

ልኡላውነት ኤርትራ ናይ ዋጋ ዕዳጋ ኣይኣቱንዩ። ፍልስፍናዊ ፈተነ ኣይኮነን። ዞባዊ ጭርሖ ኣይኮነን። ኣብ ተለቪዥን ኢትዮጵያ ደስ ዘብል ዘተ ዝግበረሉ ኣርእስቲ ኣይኮነን። ቀይሕ ባሕሪ ናይ ሓባር ቅርሲ ኣይኮነን። መሬት ኤርትራ፡ ኤርትራዊ መንነት፡ ኤርትራዊ ታሪኽ ኢዩ። ዝኾነ ኤርትራዊ ቅድሚ ፍጹም ልኡላውነት ኤርትራ ምርግጋጹ “ናይ ኢትዮጵያ ኣፍደገ” ዝዛረብ እንተኾይኑ ዲፕሎማሲ ዘይኮነ ዝሰርሕ ዘሎ፤ መሰረታት ሃገረ ኤርትራ እዩ ዘዳኽም ዘሎ።

ንኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ትረኻ ዘመኽንዩ ተቓወምቲ ብሓዊ ይጻወቱ ከምዘለዉ ኣብ ኣንፈት ደጋጊምና ተዛሪብና ኢና። ቃለ መሕትት ዳዊት ተፈሪ እዚ ዝነጸረ ኣብነት’ዩ። ግዳማዊ ኣበሃህላታት ናብ ንቡር ኣሰጋጊሩ፡ ህላወኣዊ ስግኣታት ኣለሳሊሱ፡ ልኡላውነት ናብ ኣርእስቲ ክትዕ ቀይሩ፡ ኤርትራ ንኢትዮጵያ ባሕራዊ-ወይ ፍልስፍናዊ-ፍታሕ ዕዳ ኣለዋ ዝብል ሓደገኛ ኣበሃህላ ምትላል እዩ ደጊሙ።

ኤርትራ ብኢትዮጵያ እትእወዶ ዕዳ የብላን።

እቲ ንባዕሉ ዕዳ ዘለዎ ንጹርነትን ሓድነትን ጽኑዕ ምክልኻል ናጽነቱን እዩ። ዝኾነ ኤርትራዊ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ኢትዮጵያ ዝዛረብ ብሓደ መትከል ክጅምር ኣለዎ፡ ኤርትራ ናጻ፡ ልኡላዊት፡ ዘይትግሃስን ሃገር እያ። ሽዑ ጥራይ እዩ ዞባዊ ምትሕግጋዝ ክዝረበሉ ዝኽእል።

ዳዊት ተፈሪ ብልኡላውነት ኣይጀመረን። ንዝቐረበሉ ሓተታ ብምጽዳቕ’ዩ እዩ ጀሚሩ። ይቕሬታ ብምሕታት እዩ ጀሚሩ። ብቋንቋ ሕድገት እዩ ጀሚሩ። ከምኡ ብምግባሩ ድማ ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ተሳትፎን ፖለቲካዊ ኢድካ ምሃብን ዘሎ መስመር’ዩ ሰጊሩ።

ናጽነት ኤርትራ ውድቀት ኣይኮነን። ዓወት እዩ። ጾር ኣይኮነን። ሕድሪ እዩ። ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከኣ ፍጹም ኣያኣቱን እዩ።