ኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዋ ህርፋን ፖለቲካ ዘይኮነስ… ኣብ ዝጠፍአ ሕሉፍ ሱር ዝሰደደ ፖለቲካዊ ሒቕታ ወይ ፈንጠርታ ክበሃል ይከኣል’ዩ።

ኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዋ ህርፋን ፖለቲካ ዘይኮነስ… ኣብ ዝጠፍአ ሕሉፍ ሱር ዝሰደደ ፖለቲካዊ ሒቕታ ወይ ፈንጠርታ ክበሃል ይከኣል’ዩ።

ኣብ ትንታነ መሰረት ብምግባር፤ ኣንፈታዊ ዓንቀጽ

“ኢትዮጵያ ንምንታይ ካልእ ሃገር ክትገዝእ ትህቅን ኣላ?” — ኣብ ማፕድ ነሽን1 ቪድዮ ሊንክ፡

ኢትዮጵያ ብቐይሕ ባሕሪ ተደጋጋሚ ትዛረብ ምህላዋ መብዛሕትኡ ግዜ ከም ዘመናዊ ጂኦፖለቲካዊ ኣድላይነት እዩ ዝቐርብ። ከምቲ ትንታነ Mapped Nation1 ዝሕብሮ ግን እዚ ትሑዝነት ፈጺሙ ሓድሽ ኣይኮነን። ፖለቲካዊ reflex/ ፈንጠርታ እዩ፣ ኢትዮጵያ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ብመንግስቲ ኣኽሱም ኣቢላ እትበጽሖ ገማግም ባሕሪ – ማእከል ስሕበት ኣብ ኢትዮጵያ ዘይኮነስ፣ ኣብ ታሪኻዊ ወደብ ኣዱሊስ ኤርትራ ዝነበረ ስልጣነ’ዩ።

እዚ ፈንጠርታ’ዚ ድማ ኣብዚ’ዩ ዝጅምር: ካብ’ቲ ኢትዮጵያ ከም ልኡላዊት ሃገር ወኒናቶ ዘይትፈልጥ ዝኽሪ ምብጻሕ ባሕሪ። ኣዱሊስ ኣፍደገ ኣኽሱም ናብ ዓለም እያ ነይራ- ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ውሽጢ ዶባት ናይ ሎሚ ኤርትራ እትርከብ ሰፊሕ ማእከል ንግዲ እያ ነይራ። ኣኽሱም ምስ ሓለፈት ኢትዮጵያ ኣዱሊስ ኣይወረሰትን፤ የግዳስ፡ ኪኖ ዶባታ ወደብ ንምርካብ ዝነበሮ ሃረርታ ጥራይ እያ ወሪሳ። እዚ ሃረርታ እዚ ናብ ፖለቲካዊ ቅብጸት፡ ድሕሪኡ ድማ ናብ ናይ መሰል ስምዒት ተቐየረ።

ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ካብ ተበፃሕነት ኢትዮጵያ ብዝያዳ እናረሓቐ መፂኡ። ጣልያን ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለ ዘመን ንኤርትራ ሒዛ ኣብቲ ንኣዱሊስ ዝመገበ ገማግም ባሕሪ ዘመናዊ ወደባት ሰሪሓ። ኢትዮጵያ መሊሳ ኣብ ውሽጢ መሬት (ኣፈደገ ባሕሪ ኣለቦ) ሃገር ኮይና ንነብሳ ረኸበት፣ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ነቲ ባሕሪ ክቆጻጸርዎ ከለዉ ትዕዘብ። ድሕሪ ስዕረት ጣልያን ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም፡ ገማግም ባሕሪ መሬት ኢትዮጵያ ዘይኮነስ ንኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኣህጉራዊ ምምሕዳር ዘእተዋ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ኮይኑ። ሽዑ እውን እንተኾነ ኢትዮጵያ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሕጋዊ መሰል ኣይነበራን- ባህጊ ጥራይ።

 

እዚ ባህጊ’ዚ ኣብ 1962 ኢትዮጵያ ነቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመስረተት ፈደረሽን ኣፍሪሳ ንኤርትራ ምስ ብምግዳድ ሓወሰት። እዚ ምሕዋስ ውህደት ኣይነበረን፤ ኣብ ልዕሊ መሬት ዘይትርከብ ሃገር ናይ ባሕሪ መንነት ንምጽዓን ዝዓለመ ብሓደ ወገን ዝፍጸም ተግባር እዩ ነይሩ። ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ምእታዋ፡ ታሪኻዊ ኣይነበረን፡ ዝረኸበቶ’ውን፡ ሕጋዊ’ውን ኣይነበረን። ውጽኢት ፖለቲካዊ ሓይሊ እዩ ነይሩ- ኤርትራውያን ድማ ንሰላሳ ዓመት ተቓዊሞሞ።

እቲ ሓርነታዊ ኲናት ብመሰረቱ ኣብ ልዕሊ መሬትን ባሕርን ልኡላውነት ዳግማይ ንምርካብ ዝተኻየደ ቃልሲ እዩ ነይሩ። ኤርትራ ኣብ 1991 ምስ ተዓወተት ናብ ናይ ግቡእ ባሕሪ ግዝኣታ ተመሊሳ። ኢትዮጵያ ኣብ እዋን ምሕዋስ ትጥቀመሉ ዝነበረት ገማግም ባሕሪ ናብ ግቡእ ዋናታቱ ተመሊሱ። ኣብ 1993 ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ልኡላውነቱ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዝቆጻጸሮ ረፈረንደም ኣረጋጊጹ፣ ኣብ ታሪኽ ኣፍሪቃ ካብ ዝነጸሩ ደሞክራስያዊ ዕማማት ሓደ እዩ። ካብ’ቲ ህሞት’ቲኣ ጀሚሩ ዶባት ኤርትራ- ገማግም ባሕራ ሓዊስካ- ብዓለም ደረጃ ተፈላጥነት ዝረኸበን ዘይድርድርን ኰነ።

ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ንኢትዮጵያ ወደባታ ኣብ ንግዳዊ ምድላዋት ክትጥቀመሉ ፈቒዳ። እዚኦም ናይ ኣገልግሎት ስምምዓት እምበር ፖለቲካዊ ሕድገታት ኣይነበሩን። ኢትዮጵያ ዓሚል እምበር ሓባራዊ ወናኒት ኣይነበረትን። እቲ ግጭት ኣብ 1998 ምስ ተላዕለ፡ ኢትዮጵያ ወሳኒ ውሳኔ ወሲዳ፡ ካብ ወደባት ኤርትራ ብፍቓዳ ወጺኣ፡ ናይ ሎጂስቲክስ ስርሒታታ ናብ ጅቡቲ ኣሰጋጊራ። ዘባረራ ሰብ ኣይነበረን። ዝዓገታ ሰብ ኣይነበረን። ምስ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ዝነበራ ርክብ ንግዳዊ እምበር ልኡላዊ ዝምድና ከምዘይነበረ ኣመስኪራ ብናጻ ድሌታ ተበጊሳ።

እዚ እዩ እቲ MappedNation1 ዘቃልዖ ታሪኻዊ ትራጀክቶሪ — ነቲ ጽውጽዋይ “መሰል” ኢትዮጵያ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝፈርስ ተኸታታሊ ፍጻመታት። ካብ ኣዱሊስ ክሳብ ጣልያን፡ ካብ ሕቡራት ሃገራት ክሳብ ምሕዋስ፡ ካብ ኩናት ክሳብ ረፈረንደም፡ ካብ ምድላዋት ወደባት ክሳብ ወለንታዊ ምስሓብ ኣብ 1998 — ሳሕል ካብ ቀደም ኤርትራዊት እያ ነይራ። ትሑዝነት ኢትዮጵያ ኣብ ሕጊ፡ ኣብ ጂኦግራፊ፡ ወይ ኣብ ዘመናዊ ዲፕሎማሲ ዝተመርኮሰ ኣይኮነን። ኣብ ናፍቖት፣ ጭንቀትን ኣብ ሕሉፍ ሱር ዝሰደደ ፖለቲካዊ ፈንጠርታ ዝተመስረተ እዩ።

እዚ ምግልባጥ ሓደገኛ እዩ። መራሕቲ ልኡላዊ ዶባት ከም ድርድር ዝከኣል፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ድማ ከም ክረኽብዎ ዝኽእሉ ንብረት ጌሮም ክሕዝዎ የተባብዕ። ዞባዊ ምትሕብባር ናብ ዞባዊ ወጥሪ ይቕይሮ። ሕጋዊ ዲፕሎማሲ ብናይ ምስፍሕፋሕ ምትላል ይትክኦ። ቀርኒ ኣፍሪቃ ከምዚ ዓይነት ምትላል ክጻወሮ ኣይክእልን እዩ።

መርገጺ ኤርትራ- ከምኡ’ውን መርገጺ ኣንፈት- ንጹር’ዩ: ቀይሕ ባሕሪ ናይ ኢትዮጵያ ቅርሲ ኣይኮነን፣ ናይ ኢትዮጵያ መዋገይ ዕዳጋ፣ ናይ ኢትዮጵያ መጻኢ ኣይኮነን። ብቓልሲ ዝተመልሰ፡ ብረፈረንደም ዝተረጋገጸ፡ ብኣህጉራዊ ሕጊ ዝተሓለወ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ እዩ። ዝኾነ ካልእ ዝብል ትረኻ ስትራተጂ ኣይኮነን… እንታይ ደ

ኣ ስግኣት እዩ።