ትምህርታዊ ዋጋ ትንታነ ፕሮፌሰር መሓመድ ሓሰን ንኤርትራውያን ኣንበብቲ

ትምህርታዊ ዋጋ ትንታነ ፕሮፌሰር መሓመድ ሓሰን ንኤርትራውያን ኣንበብቲ

ምንጪ፡ ኣንከር ሚድያ – ቃለ መሕትት ምስ ፕሮፌሰር መሓመድ ሓሰን “ቃለ መሕትት ፕሮፌሰር መሓመድ ሓሰን ንኤርትራውያን ኣንበብቲ ርኡይ ትምህርታዊ ዋጋ የቕርብ…”

ቃለ መሕትት ፕሮፌሰር መሓመድ ሓሰን፡ ንኤርትራውያን ኣንበብቲ፡ ተዋሳእቲ ሲቪላዊ ማሕበራት፡ ከምኡ’ውን ንተማሃሮ ፖለቲካዊ ስነ–ፍልጠት ዝህብ ሃብታም ትምህርታዊ ጽሑፋት’ዩ። ንሱ፡ ግዝኣታት ብኸመይ ከም ዝደኽማ፡ ዞባዊ ዳይናሚክስ ንምርግጋአን ብኸመይ ከም ዝጸልዎ፡ ከምኡ’ውን ውድቀት ውሽጣዊ ምሕደራ ንደጋዊ ጸቕጢ ብኸመይ ኣፍደገ ከም ዝኸፍት ንምርዳእ ዝሕግዝ ትንተናዊ ኣረኣእያ የቕርብ። ብዓይኒ ኣንፈት እዚ ትንታነ’ዚ ንፖለቲካዊ ምልዕዓል ዝዓለመ ዘይኮነስ፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝምዕብል ዘሎ መልክዓ–ምድሪ ዓሚቝን ንጹርን ምርዳእ ዝዓለመ ጽሩይ ትምህርታዊ ንዋት’ዩ።

ፕሮፌሰር ሓሰን ንመንግስታዊ ስንኩፍነት ንምርዳእ ንጹር ማዕቀፍ/ፍረይምዎርክ ብምዝርዛር ይጅምር። ውሽጣዊ ተጋራጫውነት– ከም ብሄራዊ ምትፍናን፡ ዝካታዕ ሕጋውነትን ትካላዊ ምፍራስ–ንዓቕሚ መንግስቲ ንኣድማዒ ምሕደራ ከም ዘዳኽም ዘርኢ’ዩ። ከምቲ ኣብቲ ሰነድ ዝተገልጸ፡ “ፖለቲካዊ ምብትታን ንሃገራዊ ምትእስሳር የዳኽሞ… ህዝባዊ ዘይምትእምማን ንትካላዊ ስልጣን የዳኽሞ… ምውህላል ዘይተፈትሐ ቅሬታታት ድማ ናብ መዋቕራዊ ድኽመት ይቕየር።” እዚ ኣረኣእያ’ዚ፡ ኤርትራዊ ኣንባቢ፡ ከመይ ጌሩ መንግስታዊ ስንኩፍነት ካብ ውሽጡ ይፍጠር፡ ስለምንታይ መብዛሕትኡ ግዜ ዓበይቲ ቅልውላዋት ቅድሚ ውድቀት ምሕደራ ከም ዝቕድሙን ክርድኦ ይሕግዞ።

ቀጺሉ ፕሮፌሰር ሓሰን ናብ ተራ ግዳማዊ ተዋሳእቲ ይኸይድ፣ ግዳማዊ ምትእትታው ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ ዝበጽሕ ሓደ መንግስቲ ውሽጣዊ ድኽመት ምስ ዘርኢ እዩ። ናይ ወጻኢ መንግስታትን ዞባዊ ሓይልታትን ቁጠባዊ ምትእስሳር፡ ጸጥታዊ ሽርክነትን ዲፕሎማስያዊ ጸቕጥን ተጠቒሞም ንዝተበላሸዋ ሃገራት ብኸመይ ከም ዝጸልዉ ይገልጽ። እዚ መዳይ እዚ ንኤርትራውያን ጂኦፖለቲካዊ ጽልዋ ብኸመይ ከም ዝሰርሕ፡ ድኹማት መንግስታት ስለምንታይ ዕላማ ምትእትታው ከም ዝኾና፡ ከምኡ’ውን ዞባዊ ውድድር ብኸመይ ብቐጥታ ምስ ውሽጣዊ ኩነታት ሃገራት ከም ዝተኣሳሰር ኣገዳሲ ትምህርቲ ዝህብ እዩ።

ፕሮፌሰር ሓሰን ንቅልውላው ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ሰፊሕ ኵነታት ስትራተጂካዊ ውድድር ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፡ መጻብቦ ባብ ኤል–ማንደብ፡ ወደባት፡ ከምኡ’ውን ማዕድናዊ ጸጋታት የቐምጦ። እዚ ድማ ኤርትራዊ ኣንባቢ፡ ጂኦፖለቲካዊ ዋጋ ናይቲ ዞባ፡ ስለምንታይ ኣቓልቦ ዓለማዊ ሓይልታት ከም ዝስሕብ፡ ከምኡ’ውን መስመራት መራኽብ ብኸመይ ንፖለቲካውን ቁጠባውን ቀዳምነታት ንዓበይቲ ሓይልታት ከም ዝቐርጽ ንምርዳእ የኽእሎ። በዚ ትንታነ’ዚ ኤርትራውያን ንዞባኦም ከም ኣካል ዓለማዊ ስትራተጂካዊ መርበብ እምበር ከም ዝተነጸለ ፖለቲካዊ ቦታ ክርእይዎ ኣይመጹን።

ሓደ ካብቲ ኣገዳሲ ትምህርታዊ ኣበርክቶ ሓሰን፡ ውድቀት ውሽጣዊ ምሕደራ ከመይ ጌሩ ንደጋዊ ጽልዋ ኣፍደገ ከም ዝኸፍት ዝሃቦ መግለጺ’ዩ። ሓደ መንግስቲ ውሽጣዊ ተጋራጫውነቱ ከማሓድር ምስ ዘይክእል፡ ግዳማዊ ሓይልታት ጣልቃ ይኣትዉ–ግድን ነቲ ኩነታት ንምርግጋእ ዘይኮነስ፡ ነቲ ውጽኢት ንምቕራጽ እዩ። ከምቲ እቲ ሰነድ ዝብሎ፡ “ሓያላት ትካላት ልኡላውነት ይሕልዋ… ፖለቲካዊ ምብትታን ተቓላዕነት ይውስኽ… ውሽጣዊ ምሕደራ ኣብ ስብርባር ፖሊሲ ወጻኢ ብቐጥታ ይጸልዎ።” እዚኦም መሰረታዊ ትምህርቲ ፖለቲካዊ ሳይንስን ህንጸት መንግስትን ኮይኖም፡ ኤርትራውያን ውሽጣዊ ሓይሊ ቀዳማይ መስመር ምክልኻል ግዳማዊ ምትእትታው ምዃኑ ንኽርድኡ ዝሕግዙ እዮም።

ኣብ መወዳእታ፡ ትንታነ ፕሮፌሰር ሓሰን፡ ኤርትራውያን ኣንበብቲ ብዛዕባ ዞባዊ ሓድሕዳዊ ጽግዕተኛነት፡ ሳዕቤን ዘይምርግጋእ፡ ከምኡ’ውን ኣገዳስነት ውሽጣዊ ምትእስሳር ኣብ ምዕቃብ ሃገራዊ ልኡላውነት ብነቐፌታዊ ኣገባብ ክሓስቡ የተባብዕ። ቀንዲ ዋጋ ናይ’ቲ ቃለ–መጠይቕ፡ ትምህርታዊ ባህርያቱ’ዩ፡ ኣብ ክንዲ ትንበያዊ ባህርያቱ። ኤርትራውያን ንቀርኒ ኣፍሪቃ ዝቐርጹ መዋቕራዊ ሓይልታት ንምርዳእ ዝሕግዝን ዞባዊ ምዕባለታት ብንጹርን ብዕምቆትን ንምትንታን ዝሕግዝ ምሁራዊ መሳርሒታት የቕርበሎም።

ኣብ መደምደምታ፡ ኣንፈት ቃለ መሕትት ፕሮፌሰር መሓመድ ሓሰን ከም ኣገዳሲ መሳርሒ ትምህርቲ ይቖጽሮ። ኤርትራውያን ኣንበብቲ፡ መንግስታት ብኸመይ ከም ዝደኽማ፡ ዞባዊ ዳይናሚክስ ብኸመይ ከም ዝምዕብል፡ ውሽጣዊ ምሕደራ ንደረጃ ተቓላዕነት ግዳማዊ ምትእትታው ብኸመይ ከም ዝጸልዎ ንምርዳእ ዕድል ይህቦም። ዋጋኡ ኣብ ትምህርቲ እዩ– ኤርትራውያን ንፖለቲካዊ ክውንነት ናይቲ ዞባ ብትኽክል፡ ብዓውደ–ጽሑፍ፡ ብኣእምሮኣዊ ዕምቆት ክርድኡ ኣብ ምኽኣል።