እቲ ናይ መወዳእታ ዝተረፈ መስመር ህይወት ሕቡራት ሃገራት፡ ስለምንታይ ኤርትራ ፍልይቲ ራፖርተር ክትስእን ዓቕሚ ዘይብላ

እቲ ናይ መወዳእታ ዝተረፈ መስመር ህይወት ሕቡራት ሃገራት፡ ስለምንታይ ኤርትራ ፍልይቲ ራፖርተር ክትስእን ዓቕሚ ዘይብላ

ኣዳላዊ ኣንፈት – 23 ሰነ 2026

 

ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመት ፍልይቲ ራፖርተር ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፡ ንኤርትራውያን ግዳያት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ምስ ኣህጉራዊ ስርዓት ዘራኽብ ናይ መወዳእታ ትካላዊ መስመር ህይወት ኮይና ጸኒሓ’ያ። ካብ ሺይላ ቢ ኬታሩት ክሳብ ዳኒኤላ ክራቪትዝን፣ ዶክተር መሓመድ ዓብዱሳላም ባብክርን፡ ማለት ግህሰት ምስናድ፡ መርትዖታት ምዕቃብ፡ ንጉዳይ ኤርትራ ኣብ ሕልና ዓለም ህያው ምግባር፡ ነፍሲ ወከፎም ነዚ ስልጣን ዝሓዙ ኤርትራውያን ባዕሎም ዝተኸልከሉሉ ዕማም ተሰኪሞም ክኸዱ ጸኒሖም እዮም፡ 

ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጀነቫ፡ እዚ ናይ ህይወት መስመር ኣብ ቅድሚ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ፈተና ተቐሚጡ’ዩ። ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሕ/መ ሶፍያ ተስፋማርያም፡ ነቲ ልሙድ ናይ ምኽሓድን ምድንጋርን መስመር ከተተግብር ፈቲና’ያ። ኣብዚ ግዜ እዚ ግን ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ጥራይ ኣይሰምዓን። ገጢሙዋ፡ ልኡኻት ቀጥታዊ ሕቶታት ሓቲቶም፡ ኤርትራ ስለምንታይ እያ ንኹሉ ኣገባባት ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ምዕንቃፍ ትቕጽል? እቶም ብሓይሊ ዝጠፍኡ ኣበይ ኣለዉ? ንምንታይ እዩ ፈተናታት፣ ግሉጽነት፣ ጽገናታት ዘይብሉ ዝብሉ ኩሎም ቀሪቦም።

ሶፍያ “ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ እሱራት የለዉን” ኢላ ምስ ነቐጸት፡ ሓደ ልኡኽ መንግስታ ናይ ኩሎም ዝተኣስሩ ሰባት ዝርዝር ከቕርብ ድሉው እንተኾይኑ ሓቲቱ። እቲ ስዒቡ ዝመጸ ስቕታ ጽዩፍን ብዘይካ ዲፕሎማስያዊን እዩ ነይሩ። ጀነቫ ነቲ ኤርትራውያን ካብ ነዊሕ እዋን ዝፈልጥዎ ኣቃሊዓቶ ነይራ: ስርዓት ህግደፍ ነቲ ዘይከላኸለሉ ክከላኸል ዓቕሚ የብሉን። ኣብታ ህሞት’ቲኣ፡ ኣገዳስነት ስልጣን ፍሉይ ጸብጻቢ ብዘይ ምግናን ንጹር ኮይኑ። ንኤርትራውያን ዝተረፈ እንኮ ኣህጉራዊ ድምጺ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።

እዚ ስርዓት ህግደፍ ልዕሊ ማንም ይፈልጦ እዩ። ስለዚ ድማ እዩ ነቲ ዕማም ንምፍራስ ዝገብሮ ዘሎ ወፍሪ ዘሐይል ዘሎ። ዲፕሎማሰያታታ እናኣሰላሰለት፡ ምሕዝነታታ እናንቀሳቐሰት፡ ተሓታትነት ብፕሮፖጋንዳ ክትክእ ትፍትን ኣላ። ዕላምኡ ቀሊል እዩ: ኣፍ ምስክራት ንምዕባስ እዩ። ፍሉይ ጸብጻቢ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ጥሕሰት– ካብ ዘይተወሰነ ግዜ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክሳብ ብግዴታ ምጥፋእ ክሳብ ስግረ–ዶባዊ ጭቆና – ብዓለም ደረጃ ተፈላጥነት ዘለዎ እንኮ ምስክር እዩ። ነቲ ዕማም ምዝዛም፡ እቲ ስርዓት ነቲ መዝገብ ክቐብርን ነቶም ግዳያት ስቕ ክብሎን ዕድል ምሃበ። እዚ ሓደጋ’ዚ ዓለም ክትገጥሞ ዘለዋ ክውንነት ዝገደደ ኮይኑ፡ መንግስቲ ኤርትራ ንፍሉይ ራፖርተር ወይ ዝኾነ ናይ ሕቡራት ሃገራት መካኒዝም ሰብኣዊ መሰላት ናብታ ሃገር ክኣቱ ፈጺሙ ኣይፈቅድን እዩ። ሕጂ ኣይኮነን፡ ኣብ ትሕቲ እዚ ስርዓት’ዚ፡ ኣብ ትሕቲ ምስጢርን ፍርሕን ምጥፋእ ዜጋታትን ዝተሃንጸ ስርዓት’ውን ኣይኮነን። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናብ ኤርትራ ክኣቱ እንተዘይክኢሉ እቲ ዕማም ኣብ ደገ ክጸንሕ ኣለዎ። እቲ ስርዓት ማዕጾ እንተዓጽዩ፡ ዲያስፖራ ማህደር፡ ምስክር፡ ሓላዊ ናይዚ ዕማም ክኸውን ኣለዎ።

ኣብዚ ንእሽቶ ተስፋ ሓድሽ ምዕብልና እውን ኣሎ። ንሱ ከኣ ብኣጋጣሚ–ምናልባት’ውን ብታሪኻዊ ኣድላይነት–ሓይልታት ተቓወምቲ ኤርትራ ኣብዚ ቀረባ እዋን ንጉጅለ ስግረ–ዶባዊ ጭቆና ንምምካት ሓደ ሓይሊ ዕማም መስሪቶም ኣለዉ። እዛ ጉጅለ እዚኣ፡ ነቲ ስርዓት ኣብ ወጻኢ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝፍጸም ዘሎ ምፍርራሕ፡ ምክትታል፡ ምግፋዕ ንምስናድን ንምምካትን ዝተመስረተት እያ። እዚ ሓይሊ ዕማምዚ ሕጂ ምድርጃዉ ልክዕ ኣብ ትኽክለኛ ህሞት ዝተፈጥረ ጥርናፈ ኮይኑሎ። ንፍሉይ ጸብጻቢ/ራፖርትዋር ኣገዳሲ ጸጋ ክኸውን ዳም ይኽእል እዩ። ዝተወደበ መስመር መርትዖ፡ ንኣህጉራውያን ትካላት ዘተኣማምን መሻርኽቲ፡ ከምኡ’ውን ንፍትሒ ዝቃለሱ ማሕበረሰባት ዲያስፖራ ውሁድ መድረኽ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ንመጀመርታ ግዜ ዲያስፖራ ነቲ ዕማም ብሰነድ ሓበሬታን ምስክርነትን ክድግፍ ዝኽእል ዝተዋደደ ኣገባብ ኣለዎ።

እዚ ስግኣት ሓድሽ ኣይኮነን። ኣብ 2018 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ክለዓል ኣብ ዝጸውዓሉ እዋን–ብደገፍ መድረኽ ሰንዓ– ስልጣን ፍሉይ ራፖርተር ተራእዩ ዘይፈልጥ ጸቕጢ ኣጋጢምዎ። ስርዓት ህግደፍ ነታ ህሞት ንምድኻም ክትትል እምበር ጽገናታት ንምትግባር ኣይተጠቐመላን። ሎሚ ኣብይ ባዕሉ በቲ ዝገበሮ ፖለቲካዊ ሕድገታት የጣዕሶ’ሎ። እቲ ትምህርቲ ንጹር እዩ፡ ኣህጉራዊ ጸቕጢ ብዝወሓደ መጠን፡ ኤርትራዊ ስቓይ ድማ ብመንጽሩ እናዓሞቐ እዩ ዝኸይድ።

ተቓወምቲ ኤርትራ ንዓመታት ብእኹል መልክዑ ከይተኸላኸሉ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፍሉይ ጸብጻቢ ተጸጊዖም ኣለዉ። እዚ ዘመን እዚ ክውዳእ ኣለዎ። ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምንቅስቓስ ይርከብ። ተቓውሞ ተሓላቒ ኮይኑ እንተቐጺሉ እቲ ዕማም ክዳኸም ወይ ክውገድ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ክሳራ ክሽፍኖ ኣይክእልን እዩ።

እዚ እዋን ምስ ፍሉይ ራፖርተር ዝተዋደደ ዲፕሎማስያዊ ስጉምቲ ዝውሰደሉ እዋን እዩ፤ ካብ ፖለቲካውን ሲቪላውን ማሕበራት ሓይልታት ንዝተዋደደ መዘክር ብምቕራብን፤ ከምኡ’ውን ንሙሉእ ውህደት ናይቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝምራሕ ጻዕርታት ኣንጻር ስግረ–ዶባዊ ጭቆናን፡ ኤርትራውያን ግዳያት ገና ሓለዋ ከምዘድልዮም ንማሕበረሰብ ዓለም ንጹር መልእኽቲ ንምልኣኽ ክሕግዝ’ዩ።

ቤት ጽሕፈት ፍሉይ ራፖርተር ናይ ሕቡራት ሃገራት መካኒዝም ጥራይ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስቓይ ናይ መወዳእታ ዝተረፈ ትካላዊ ምስክር ኢዩ። ነዚ ዕድል’ዚ ምጥፋእ ታሪኻዊ ምዕንቃፍ ጥራይ ዘይኮነስ– መጻኢ ወለዶታት ይቕረ ዘይብልዎ ዕንቅፋት እውን እዩ

እዚ ህሞት እዚ ክንዋሳእ እምበር ነፍስና ክንጽል ዝግበኣና ህሞት ኣይኮነን።