ዕስራን ሓሙሽተን ዓመት ስቕታ፡ ዝጠፍኡ ጋዜጠኛታትን ህጹጽ ስጉምቲ ንግሉጽነትን ሓድነትን ምምላስ ሃገራዊ ህይወትን።

ኣንፈት – ድምጺ ሕብረተሰብ ኤርትራ

ኣዳላዊ • መስከረም 18, 2026

ዕስራን ሓሙሽተን ዓመት ስቕታ፡ ዝጠፍኡ ጋዜጠኛታትን ህጹጽ ስጉምቲ ንግሉጽነትን ሓድነትን ምምላስ ሃገራዊ ህይወትን።

ብ18 መስከረም 2001 ዓ.ም. እዚ ዝኽሪ እዚ ዕለት ጥራሕ ኣይኮነን፤ ዋጋ ስቕታን ብኩራት ዜግነታዊ ህይወትን ትርጉም ናጽነትን ( independence) (ናጽነትን/ሓርነትን) ንመላእ ወለዶ ዝሸፈነ ኮነ ኢልካ ምድንጋርን ኣዝዩ ዘዘኻኽር እዩ። ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ማሕበረሰባት ብዛዕባ ገዛእ ርእሶም ዝዓሞቐ ርድኢት እናረኸቡ ምስ ከዱ፡ ትርጉም 24 ግንቦት፡ 1 መስከረም፡ 18 መስከረም እናነጸረ ይኸይድ።

ምጥፋእ እቶም ጋዜጠኛታት ዝተነጸለ ተግባር ኣይነበረን። ሃገራዊ ዘተ ብዓመጽ ዝተኣገደሉ፡ ሕቶታት ከም ገበን ዝቑጸረሉን ህዝባዊ መዝገብ ዝተዓጽወሉን ኣገዳሲ ህሞት እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ናጽነት/ሓርነት እናተዓፈነ፡ ሲቪላዊ መሰላት እናተቛረጸ ልኡላውነት ከም ጭርሖ ዝጽዋዓሉ ምዕራፍ ምጅማር እዩ። እቲ ስርዓት ምጥፋእ ጋዜጠኛታት ማለት ምጥፋእ ሓቂ ማለት ምዃኑ ተረዲኡ። ኣብቲ ሓቂ ዘይምህላው ዝገደፎ ባዶነት፡ ዘይንጹርነት ፖለቲካዊ መሳርሒ፡ ምድንጋር ድማ ኣገባብ ምሕደራ ኮይኑ።

ንዓሰርተታት ዓመታት ተቓወምቲ መሰል ርእሰ–ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ– ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ኣብ ወጻኢ–ዶባት ምድብዛዝ ዝብል ስትራተጂ ተጸጊዖም፡ ናጽነት/independence ከም ዘይምርግጋእ፡ ልኡላውነት ከም ተነጽሎ፡ ናጽነት ድማ ከም ዝተዋህበ መሰል ዘይኮነስ ከም ዝተዋህበ ሓለፋ ምቕራብ። ፍጻመታት መስከረም 2001 ኣካል ናይዚ ስትራተጂ’ዚ ነይሩ። ትርጉም 24 ግንቦት 1991ን 1 መስከረም 1961ን ዳግማይ ቅርጺ ንምሃብ፡ ንምቕልቃል ወይ ኣብ ሕቶ ምልክት ንምእታው ዘኽእል ስቕታ ፈጢሮም እዮም። ነዚ ምድንጋር ስሞም ዘይሰምዩ ሕብረተሰባት ንዕኡ ተቓላዕቲ ኮይኖም ይቕጽሉ ኣለዉ። ኣብ ቅድሚ ዝተፈጥረ ዘይንጹርነት ስቕታ ንባዕሉ ፖለቲካዊ ተግባር እዩ፣ ነቶም ካብ ኤርትራዊ ምፍልላይ ዝያዳ ዝረብሑ ሓይሊ ዝህብ።

ስለዚ ንጹርነት ናይ ምዝራብ ልምምድ ዘይኮነስ ዜግነታውን ሞራላውን ግዴታ እዩ። ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ (independence) ካብ መግዛእታዊ ዕብለላን ሃጸያዊ ህርፋንን ነጻ ኮይኑ ባዕሉ ክመሓደር ዘለዎ ቅድመ ኩነት ዘይብሉ መሰል እዩ። ልኡላውነት እዚ መሰል ካብ ናይ ወጻኢ ኢድ ኣእታውነት ዝሕሉ ዋልታ እዩ። ናጽነት/ሓርነት እቲ ዝጠፍኡ ጋዜጠኛታት ብብርዖምን ብድምጾምን ዝተቓለሱሉ፡ ኣብ መወዳእታ ብህይወቶም ዝኸፍሉሉ ዝነበርዎ ክውንነት እዩ። ነዞም ትርጉማት ብግልጽን ብዘይጥርጥርን ምዝራብ፡ ነቲ ህዝባዊ መዝገብ ካብቶም ክጥምዝዝዎ ዝደልዩ ምምላስ እዩ።

ሓድነት ሓደ ዓይነትነት ኣይሓትትን እዩ። ኤርትራውያን ማሕበረሰባት ሃገራዊ በዓላቶም ብዝተፈላለየ መንገዲ ይዝክሩ– ኣብ ስቶክሆልምን መልበርንን ባህላዊ ፍጻሜታት፡ ኣብ ዋሽንግተንን ፍራንክፈርትን ሲቪካዊ መድረኻት፡ ኣብ ኣስመራ ድማ ህዱእ ዝኽሪ ኣስተንትኖ። ነዞም መግለጺታት ዝጥርንፍ ሓደ ስርዓት ዘይኮነስ ናይ ሓባር ሓቂ እዩ:: ናጽነት ከም ዝተታሕዘ እምበር ኣይተዋህበን፤ ልኡላውነት ባህርያዊ መሰል እምበር ፍሉይ መሰል ከምዘይኮነ፤ ከምኡ’ውን ናጽነት ናይ ድርድር ጉዳይ ከምዘይኮነ። ማሕበረሰባት ንዝኽርታቶም ኣብዚ ሓቂ እዚ ምስ ዝሰርሑ፡ ብዙሕነቶም ሓይሊ እምበር ምክፍፋል ኣይከውንን። ሃብቲ ማሕበረሰባዊ ህይወት ኤርትራውያን ክሕሎ ዘለዎ ቅርሲ እምበር ክምዝመዝ ዘለዎ ተቓላዕነት ኣይኮነን። ዝኽሪ ናይቶም ዝጠፍኡ ጋዜጠኛታት ምስዚ ስራሕ ብዘይፍለ ምትእስሳር ኣለዎ። ዘይምህላዎም ድማ ዝተኸፋፈለ ህዝቢ ናጽነቱ ክሕሉ ከምዘይክእል መዘኻኸሪ ኮይኑ የገልግል። ስቕታኦም እቲ ምድንጋር ብኣጋጣሚ ዘይኮነስ ኮነ ኢልካ ዝተፈጠረ ምዃኑ የጠንቅቕ። ዝኽሮም ነዚ ዘይንጹርነት ንዕስራን ሓሙሽተን ዓመት ክቕጽል ዘኽኣለ ምብትታን ንምውጋድ ዝቐርብ ጻውዒት እዩ። ሎሚ መድረኻት ሕብረተሰብ ኤርትራ ይቀራረቡ ኣለዉ፣ ጉጅለታት ተጣበቕቲ ናይ ሓባር ባይታ ይረኽቡ ኣለዉ፣ ገዳይም ተጋደልቲ ይስነዱ ኣለዉ፣ ሓደስቲ ወለዶታት ድማ ዝያዳ ንቑጽ ሕቶታት ይሓቱ ኣለዉ። እዚ ገርሂ ዕርቂ ዘይኮነስ፡ ብደገ ክቆጻጸር ዘይክእል፡ ብውሽጢ’ውን ክስበር ዘይክእል ሕብረተሰብ ናይ ምህናጽ ኣድካሚ ስራሕ እዩ።

ይኹን እምበር እቲ ስራሕ ገና ኣይተዛዘመን። እቲ ምድንጋር ይቕጽል ኣሎ። እቲ ስቕታ ይቕጽል ኣሎ። እቲ ስርዓት ይጸንዕ። ሓድነትና እውን ከምኡ። ዝኽሪ መስከረም 18፡ ናይ ሓዘን ህሞት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ምሕሳብ ህሞት እዩ። ኤርትራውያን ነቲ ናጽነት ምስ ናጽነት ዝሓዋውስ ክትዕ ከብቅዕ ይጠልብ። ናጽነት independence ተረኺቡ እዩ። ናጽነት/ሓርነት ግን ገና ኣይተረጋገጸን። ሎሚ ዘድሊ ዘሎ ናይ ቀደም ክትዓት ዳግማይ ምኽፋት ዘይኮነስ፡ ኣብ መንጎ መብጽዓ ናጽነትን ክውንነት ሃገራዊ ህይወትን ዘሎ ጋግ ምድልዳል እዩ። እቶም ሃለዋቶም ዝጠፍአ ጋዜጠኛታት ነቲ ንሕና ክንዋሳእ ክንኸፍሎ ዘሎና ዋጋ ይውክሉ። ዝኽሮም ኤርትራውያን ተጠርኒፎም ዝተሰርቀ ናጽነታት ሓርነታት ንምምላስ፡ ህዝባዊ መዝገብ ንምምላስ፡ ዝኾነ ወለዶ ናይ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ስቕታ ከይወርስ ከረጋግጹ ይጽውዕ።

ኣብዚ ዕለት እዚ ኣንፈት ንግሉጽነትን ሓድነትን ሓቅን ዘለዎ ተወፋይነት የሐድስ። ነቶም ዝጠፍኡ ጋዜጠኛታት ክብሪ ንህብ። ንኹሎም ንናጽነት ኤርትራ ዝተሰውኡ ነኽብር። ምስ ኩሉ ስቕ ምባል ዝኣበየ ኤርትራዊ ደው ንብል። ናጽነት ኣብ ዓውደ ኣዋርሕ ዝተጻሕፈ ዕለት ዘይኮነስ፡ ኩሉ ወለዶ ብትብዓትን ብምትእምማንን ክድግፎን ከሕልፎን ዘለዎ ህያው ቃል ኪዳን ምዃኑ ነረጋግጽ።

ንዝኽሪ ሰማእታት። ምስቶም ዝጠፍኡ ብምትሕብባር። ኣብ ኣገልግሎት ሓቅን ሓርነትን፡ ገና ምሉእ ብምሉእ ናብ ንቡር ክምለስ ዘይተገብረ።